Roto máy khoan cầm tay là gì? Cấu tạo, cách kiểm tra và thay thế

Roto là bộ phận cốt lõi quyết định khả năng vận hành và hiệu suất của máy khoan cầm tay. Bạn đang thắc mắc roto là gì, có những loại nào phổ biến và cách kiểm tra thay thế ra sao? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu tất tần tật về linh kiện quan trọng này trong bài viết dưới đây.

Roto máy khoan cầm tay là gì và các loại roto phổ biến

Roto máy khoan là phần chuyển động, phần quay bên trong động cơ của các thiết bị như máy khoan bê tông, máy khoan pin, máy khoan bắn vít,… Vòng quay này thực hiện tương tác giữa cuộn dây và từ trường để tạo ra mô men xoắn quanh trục.

Roto là động cơ quan trọng của máy khoan cầm tay

Các loại roto máy khoan phổ biến hiện nay

Roto lồng sóc với động cơ cảm ứng

Roto lồng sóc có cấu tạo từ thép và nhiều lớp lõi cùng với các thanh đồng hoặc nhôm. Chúng nằm cách đều nhau, đặt dọc trục ngoại vi và bị chập vĩnh viễn ở hai đầu bởi vòng cuốn.

Động cơ sở hữu công suất lên đến 100kW, với thanh dẫn hoàn thiện từ đồng, được đặt vào rãnh roto và gắn chặt vào vành ngắn mạch. Nếu động cơ nhỏ, roto thường được đúc thành một khối có vòng mạch ngắn, thanh dẫn và hệ thống làm mát như cánh quạt, cánh tản nhiệt.

Roto lồng sóc có công suất lên đến 100kW

Roto dây quấn với động cơ cảm ứng

Roto dây quấn có thiết kế tương tự một thỏi nam châm với các cực từ và dây quấn bao quanh. Chúng được cung cấp dòng điện trực tiếp hoặc từ hoá bằng nam châm vĩnh cửu. Dây quấn ký hiệu (Y), có 3 đầu ra đấu với 3 vành trượt.

• Để tiến hành dẫn điện đến biến trở hay điều chỉnh tốc độ động cơ, 3 chổi than cố định sẽ luôn cọ xát vào vành trượt.
• Điện một chiều trong khoảng điốt gắn bên ngoài trục quay của roto tạo ra từ trường biến thiên, cung cấp năng lượng cho trường quay cuộn dây và stato.
• Roto dây quấn có dòng khởi động thấp hơn, hoạt động với tốc độ không đổi và được cải thiện khi động cơ tăng tốc nhờ sức cản bên ngoài.

Roto dây quấn có 3 đầu ra với 3 vành trượt

Roto cực lồi cho động cơ điện xoay chiều

Roto cực lồi cấu thành từ trục thép với các rãnh chạy dọc ngoài xilanh, dây quấn làm bằng đồng bao quanh cực từ và được cách điện với nhau. Hai đầu nối của vành trượt thông qua chổi than sẽ chạy dọc theo các vòng nối với nguồn điện một chiều, giúp dòng điện xoay chiều biến thiên thành dòng điện một chiều.

Roto cực lồi cấu thành từ thép và các rãnh dọc xilanh

Roto cực ẩn cho động cơ điện xoay chiều

Roto cực ẩn có thiết kế từ thép rắn, dạng hình trục với các rãnh chạy song song cuộn roto. Loại này có độ bền cơ học lớn, tốc độ hoạt động từ 1500 – 3000 vòng/phút nên thường được sử dụng trong các nhà máy thuỷ điện, hạt nhân.

Roto cực ẩn cho tốc độ dao động khoảng 1500 – 3000 vòng/phút

Cấu tạo và nguyên tắc làm việc của roto máy khoan

Cấu tạo roto máy khoan cầm tay gồm lõi thép, dây quấn và trục quay, mỗi bộ phận đảm nhận công dụng riêng biệt:

• Lõi thép: Làm từ các lá thép kỹ thuật điện, mặt ngoài dập rãnh để đặt dây quấn, có lỗ ở giữa để lắp trục.
• Trục máy điện: Được làm từ thép, không đồng bộ và có gắn lõi thép roto.

Cấu tạo roto gồm lõi thép và trục máy điện

Nguyên tắc làm việc của roto:

Dòng điện 3 pha chạy qua cuộn stato sản sinh nguồn năng lượng làm quay từ thông roto. Từ thông tạo ra từ trường trong khe hở không khí và quét qua các dây quấn trên lõi thép, tạo ra suất điện động. Suất điện động liên kết với từ trường tạo ra momen lực quay, quyết định tốc độ quay nhanh hay chậm của roto.

Cách kiểm tra và thay roto máy khoan

Nguyên nhân roto máy khoan bị hỏng

Các nguyên nhân khiến roto bị hỏng thường đến từ việc sử dụng sai cách:

• Chổi than bị mòn.
• Máy hoạt động quá công suất trong thời gian dài.
• Nguồn điện áp không phù hợp.
• Sử dụng máy dưới trời mưa gây chập điện.

Nguyên nhân hỏng roto thường do người dùng sử dụng sai cách

Các bước kiểm tra và thay roto

Để xác định roto có hư hỏng hay không, bạn cần tháo động cơ và thực hiện theo quy trình sau:

1. Tiến hành tháo hết các ốc máy để mở vỏ thiết bị, sau khi tháo phần đuôi hãy lấy chổi than ra ngoài.
2. Tháo đầu máy khoan, dùng tua vít tạo áp lực nậy phần đầu máy ra.
3. Tiếp đến tháo roto bằng cách kẹp chặt đầu roto rồi kéo ra, hoặc dùng tua vít đẩy mạnh vào phần gờ roto ở đuôi máy để lấy roto ra dễ dàng.

Nếu phát hiện lỗi do roto khiến động cơ không hoạt động, bạn nên mua linh kiện mới để thay thế. Lưu ý chọn mua đúng loại roto tương thích với thương hiệu máy đang sử dụng vì thiết kế của mỗi hãng là khác nhau.