Đùm xe đạp là gì? Các loại đùm xe đạp phổ biến và cách chọn mua

Đùm xe là bộ phận cốt lõi đảm bảo khả năng vận hành trơn tru của xe đạp, ảnh hưởng trực tiếp đến độ trớn và hiệu suất đạp xe của bạn. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết về đùm xe đạp cũng như cách phân biệt các loại đùm phổ biến để có lựa chọn phù hợp nhất qua bài viết sau đây.

Đùm xe đạp là gì và công nghệ đùm xe đạp

Đùm xe đạp là gì

Đây là một bộ phận nằm ở trung tâm bánh xe đạp, có nhiệm vụ quay và tạo chuyển động cho xe khi di chuyển. Mặc dù là bộ phận ít được chú ý nhưng đùm xe lại có ảnh hưởng cực kỳ lớn đến độ trớn và sự nhẹ nhàng khi bạn đạp xe.

Khác với giò dĩa có thể ngừng chuyển động khi thả trớn, đùm xe luôn quay ngay cả khi bạn ngừng đạp. Do đó, xét về khả năng duy trì quán tính, bộ phận này đóng vai trò quan trọng bậc nhất. Thông thường, đùm xe được thiết kế quay một chiều: khi đạp tới, xe sẽ tiến về phía trước; khi ngừng hoặc đạp ngược, đùm xe sẽ không bị ảnh hưởng (trừ một số loại đùm fixie).

Đùm xe đạp là một bộ phận quan trọng của phần bánh xe

Công nghệ đùm xe đạp

Đùm côn và đùm bi (Bearing hub – Cone hub):

• Ưu điểm là thiết kế đơn giản, chi phí thấp và dễ dàng thay thế.
• Khuyết điểm là độ trớn không cao, thường được lắp sẵn trên các dòng xe phổ thông. Việc bảo trì và lắp lại bi cho đùm đòi hỏi sự kiên nhẫn.
• Cơ chế vận hành dựa trên các hạt bi xếp thành vòng tròn thay vì sử dụng bạc đạn. Đây là công nghệ cũ và dần ít người sử dụng hơn.

Đùm bi có thiết kế đơn giản và giá thành rẻ

Đùm Palw Hub:

• Sử dụng các móng (thường gọi là chó) giữ bởi lò xo. Khi đạp xe, các chó bung ra và khóa vào rãnh trên thân đùm để truyền lực vào bánh xe.
• Khi ngừng đạp, chó thu lại để bánh quay theo quán tính. Tiếng kêu của đùm là âm thanh các chó trượt qua rãnh; tiếng kêu này phụ thuộc vào cấu tạo, số lượng chó và rãnh.
• Sau thời gian dài sử dụng, các chó có thể bị mòn, dẫn đến hiện tượng trượt chó. Việc tăng số lượng rãnh giúp đùm hoạt động tốt hơn, nhưng cần cân đối số lượng chó để tránh trượt.

Đùm Palw Hub vận hành nhờ cơ chế chó và lò xo

Đùm bánh cóc (Ratchet Hub):

• Công nghệ sử dụng một cặp bánh cóc với các răng khóa trực tiếp vào rãnh khi đạp và nhả ra khi ngừng đạp nhờ lò xo.
• Được phân loại theo số lượng răng (ví dụ ratchet 54T nghĩa là 54 răng). Nhiều dòng đùm cho phép thay thế các bánh răng rời để tùy chỉnh theo nhu cầu người dùng.

Ratchet Hub sử dụng cơ chế cặp bánh cóc chắc chắn

Các loại đùm xe đạp phổ biến hiện nay

Đùm trước

Đùm trước hiện nay thường chia làm ba loại chính: đùm khóa nhanh QR, đùm trục 15mm và đùm Boost.

Đùm khóa nhanh QR:

• Chiều dài 100mm, sử dụng trục nhỏ đường kính 5mm.
• Phổ biến trên các dòng xe địa hình căn bản hoặc xe trung cấp đời cũ.
• Ưu điểm: Dễ tháo lắp, phù hợp đi đường bằng phẳng. Nhược điểm: Dễ bị cong trục khi chịu lực tác động lớn, không phù hợp địa hình phức tạp.

Đùm trục 15mm:

• Chiều dài 100mm, trục lớn đường kính 15mm.
• Sử dụng trên các dòng xe địa hình cao cấp và đời mới.
• Đảm bảo an toàn khi đi địa hình khó hoặc thực hiện kỹ thuật. Tuy nhiên giá thành cao và chưa phổ biến nhiều tại các cửa hàng phụ tùng Việt Nam.

Đùm Boost:

• Chiều dài được mở rộng mỗi bên 5mm, giúp tăng góc nghiêng của căm, giúp bánh xe cứng cáp hơn.
• Chuyên dùng cho xe đạp địa hình, nhưng còn khá mới và khó tìm mua tại thị trường trong nước.

Các loại đùm trước phổ biến gồm QR, trục 15mm và Boost

Đùm sau

Đùm sau cũng bao gồm ba loại chính: khóa nhanh QR, trục 142mmx12mm và đùm Boost.

Đùm khóa nhanh QR:

• Độ dài 135mm, sử dụng trục nhỏ 5mm.
• Dùng cho xe đạp địa hình căn bản, ưu điểm là giá rẻ và dễ dàng mua sắm, thay thế.

Đùm trục 142mmx12mm:

• Đường kính cốt 142mmx12mm.
• Yêu cầu sườn xe phải có kích thước và đường kính lỗ tương thích để lắp đặt.

Đùm Boost:

• Kích thước mỗi bên tăng thêm 3cm, khoảng rộng xỏ căm tăng 6mm và sườn được mở rộng lên 148mm.
• Ưu điểm là độ cứng cực tốt, song hạn chế về nguồn cung tại Việt Nam.

Đùm sau thường gặp gồm chuẩn QR, 142mmx12mm và Boost

Cách chọn mua đùm xe đạp phù hợp

Đo kích thước sườn

Nếu sử dụng đùm khóa nhanh QR, bạn không cần quan tâm đến kích thước sườn. Ngược lại, nếu dùng đùm trục khác hoặc Boost, bạn cần đo khoảng cách sườn nơi gắn đùm để chọn loại có chiều dài tương ứng.

Đo đạc kích thước sườn trước khi mua đùm mới

Trục gắn đĩa thắng

Tùy vào nhu cầu, bạn cần xác định loại đĩa thắng tương thích:

• Đĩa sáu ốc: Dùng cho đùm có 6 lỗ bắt ốc tiêu chuẩn.
• Đĩa Center lock: Lắp đặt trên đùm Center lock chuyên dụng, không sử dụng ốc vít.

Hai chuẩn đĩa thắng phổ biến là 6 ốc và Center lock

Cối líp

Cối líp được chia làm hai loại cơ bản:

• Cối líp tiêu chuẩn: Tương thích với líp 8, 9, 10 và 11 tầng của Shimano.
• Cối líp XD: Dùng cho các loại líp 12 tầng hoặc líp nguyên khối của Sram. Loại này không gắn được với líp tiêu chuẩn thông thường.

Qua bài viết trên, chúng tôi vừa cung cấp đến bạn những thông tin hữu ích về đùm xe đạp và cách phân loại chúng. Hy vọng bạn sẽ có được những trải nghiệm đạp xe thú vị và an toàn nhất.