Equalizer là gì? Tổng hợp các chức năng và phân loại thiết bị Equalizer

Equalizer là gì? Những điều cần biết để tinh chỉnh âm thanh chuyên nghiệp

Khi biết cách điều chỉnh thiết bị Equalizer, chất lượng âm thanh sẽ trở nên sống động và hay hơn hẳn. Vậy Equalizer thực chất là gì và có những chức năng nào? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây nhé!

Equalizer là gì

Equalizer (EQ) là thiết bị được thiết kế nhằm thay đổi chất âm khi âm thanh đi qua nó, hay còn được hiểu là thiết bị cân bằng tín hiệu âm thanh. Equalizer sử dụng nhiều bộ lọc điện tử mà mỗi cần làm việc theo nguyên lý tăng hoặc giảm tín hiệu của từng dải tần.

Bên cạnh đó, chúng ta thường gọi nó là bộ amply trong dàn karaoke hay phức tạp hơn là bộ hòa trộn xử lý âm thanh chuyên nghiệp của các DJ.

EQ sử dụng nhiều bộ lọc điện tử, lọc âm thanh theo nguyên lý tăng hoặc giảm tín hiệu của từng dải tần, bạn có thể điều khiển các bộ lọc này thông qua một loạt các nút bấm, núm vặn và thanh trượt. EQ lọc tạp âm, cân bằng bù trừ tần số giúp âm thanh phát ra hoàn hảo hơn, cho bạn trải nghiệm âm nhạc tuyệt vời nhất có thể.

Bạn có thể thấy EQ ở rất nhiều thiết bị nghe nhạc như mp3, loa điện thoại, loa không dây, các dịch vụ phát trực tuyến hay trong các phần mềm nghe nhạc đều có tính năng cắt lọc tần số. Tuy nhiên, hiểu cách EQ hoạt động và sử dụng nó sao cho hiệu quả thì không hề đơn giản.

Các chức năng điều khiển cơ bản của Equalizer

Dưới đây là một số chức năng điều khiển cơ bản của Equalizer mà bất cứ người dùng nào cũng nên nắm rõ để sử dụng thiết bị này đúng cách:

• FREQ (frequency): Đây là thao tác đầu tiên khi sử dụng EQ để chọn vùng tần số muốn tác động.
• GAIN: Thao tác tiếp theo khi đã chọn được vùng tần số, tùy chỉnh GAIN sẽ giúp tăng hoặc giảm cường độ của vùng tần số vừa chọn.
• Q (bandwidth): Tùy chỉnh mức độ ảnh hưởng của GAIN đối với các tần số xung quanh gần khu vực FREQ được chọn. Khi Q càng lớn thì nó sẽ kéo theo các tần số xung quanh mạnh mẽ, và ngược lại.

Thuật ngữ và tính năng của Equalizer khi sử dụng

Band: Vùng tần số bị tác động bởi EQ, mỗi một vùng bị tác động gọi là 1 EQ band.

High-Pass và Low-Pass filter

High-Pass và Low-Pass filter là 2 tính năng thường rất hay dùng nhất trong Equalizer. High và Low pass filter thường cắt từ từ và trong khoảng -6 dB trên một octave (quãng tám), -12 dB trên octave hay thậm chí -18 dB trên một octave.

• High-Pass filter (còn gọi là Low-cut filter – lọc cắt đi các tần thấp): Có nghĩa là bất cứ tín hiệu ở dưới dải tần chỉ định sẽ được giảm đi, chỉ để các tần cao đi qua tại điểm được chọn.
• Low-pass filter (còn gọi là High-cut filter – lọc cắt đi phần cao): Dùng để lọc bỏ đi các tần cao, chỉ để các tần thấp đi qua tại điểm được chọn (gọi là điểm cut-off).

Shelving filter (lọc đa tần)

Shelving filter là chức năng dùng để chỉnh đồng thời hàng loạt các tần số xung quanh tần số đã chỉ định, làm tăng hoặc giảm cường độ tín hiệu của tần số ở phạm vi rộng.

Dạng lọc Shelving filter ngoài nút chỉnh tần số còn một nút để chỉnh tăng hay giảm. High-pass hay Low-pass thường dùng để cắt đi các tần số dư, còn Shelving filter dùng khi ta muốn tăng nhiều dải tần cùng lúc. Cơ chế hoạt động của Shelving Filter không làm tăng hoặc giảm tín hiệu ngay lập tức mà sẽ tăng dần dần mức độ đến mức yêu cầu, sau đó chuyển thành đường thẳng.

• Shelving Low: Tất cả dải tần bên phải điểm được chọn (dải tần trầm) sẽ tăng/giảm cường độ.
• Shelving High: Tất cả dải tần bên trái điểm được chọn (dải tần cao) sẽ tăng/giảm cường độ.

Peaking filter

Peaking Filter là tùy chỉnh giúp can thiệp cắt giảm hoặc tăng cường một cách chi tiết và chính xác (theo dạng đỉnh) tại khu vực điểm được chọn vì ít ảnh hưởng các tần số xung quanh. Lưu ý Peaking Filter chỉ can thiệp được điểm chọn theo dạng đỉnh nên phạm vi tác động khá hẹp.

Bộ lọc này có 2 nút: một để chọn tần số trung tâm và nút kia để chỉnh tăng giảm tín hiệu. Peaking filter thường dùng khi cần xử lý chính xác tần số cụ thể không mong muốn như tiếng ồn, tiếng huýt, tiếng vo ve…

Band pass filter và Notch filter

Band Pass Filter là dạng đặc biệt của Peaking Filter thường dùng để tăng (boost) các tần số ở phạm vi rộng. Nguyên lý làm việc cũng tương tự như Peaking Filter dùng để lọc riêng ra tần số nào đó để tăng.

Notch Filter: Tương tự như Band Pass Filter nhưng dùng chủ yếu để lọc bỏ hoặc cắt giảm tần số.

Các loại thiết bị Equalizer có trên thị trường hiện nay

Trên thị trường hiện nay, các thiết bị Equalizer được sản xuất đa dạng với nhiều mẫu mã, dưới đây là những loại phổ biến:

• Fixed Equalizer: Đây là loại chỉnh đơn giản nhất do chỉ có vài nút điều chỉnh. Mục đích sử dụng chủ yếu giải quyết nhanh về tần số, có thể thấy trên các dàn Ampli hoặc guitar thùng.

• Graphic Equalizer: Là thiết bị EQ điều chỉnh tần số bằng cần gạt, tùy mỗi thiết bị sẽ có số lượng nút gạt nhiều hay ít. Thường các bộ lọc của Graphic Equalizer là Peaking Filter với Q (bandwidth) được cố định để hạn chế ảnh hưởng tần số các nút gạt xung quanh. Ngoài ra, một số Graphic Equalizer có 2 bộ lọc ở 2 đầu là Shelving Filter.

• Paragraphic Equalizer: Là một dạng đặc biệt của Graphic Equalizer giúp điều chỉnh tần số trung tâm mỗi band. Một số khác còn có thêm thông số Q (bandwidth) bằng nút điều chỉnh bổ sung. Loại này thường được sử dụng nhiều trong thiết bị âm thanh diễn live lẫn mixing trên máy tính.

• Parametric Equalizer: Là thiết bị EQ hiển thị tần số tối ưu, có nhiều tùy chỉnh đa dạng như FREQ, GAIN, Q (bandwidth) hay thậm chí còn có thể tùy chỉnh các bộ lọc cho mỗi EQ band như High-Pass, Low-Pass, Peaking, Shelving, Notch Filter.

Ưu điểm của Parametric Equalizer đó là hỗ trợ người dùng tùy chỉnh linh hoạt, chính xác. Tuy nhiên, nhược điểm là người dùng cần có kinh nghiệm chuyên môn mới có thể sử dụng đúng cách.

Trên đây là bài viết giới thiệu đến bạn Equalizer là gì và những điều cần phải biết trong hệ thống âm thanh. Mong rằng với những thông tin trên, bạn đã hiểu hơn về thiết bị này!