Xét nghiệm kháng thể là gì? Ý nghĩa và những lưu ý quan trọng cần biết

Trong quá trình khám sức khỏe định kỳ hay theo dõi diễn biến dịch bệnh, xét nghiệm kháng thể đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Vậy xét nghiệm kháng thể là gì, tại sao cần thực hiện xét nghiệm kháng thể COVID-19 và những lưu ý nào cần ghi nhớ? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.

Tìm hiểu về kháng thể

Kháng thể là gì và cấu tạo của kháng thể

Kháng thể (antibody) là những chất được cơ thể tạo ra khi có các tác nhân gây hại như vi khuẩn hay virus xâm nhập. Đây là “vũ khí” tự nhiên giúp tiêu diệt mầm bệnh và bảo vệ cơ thể.

Cơ thể có khả năng sinh kháng thể mạnh sẽ tạo ra miễn dịch cao. Kháng thể được cấu tạo từ các tế bào bạch cầu, hoạt động bằng cách liên kết với protein hoặc các hóa chất lạ để ngăn chặn bệnh tật.

Các loại kháng thể

Kháng thể được phân thành 5 loại chính:

• IgA: Chống lại tác nhân gây bệnh tại chỗ, chiếm 15 – 20% trong máu, sữa non, nước mắt và nước bọt.
• IgD: Chiếm tỷ lệ 1% trong tế bào, có ít chức năng nhất và dễ bị thủy phân trong quá trình đông máu.
• IgE: Đóng vai trò trong phản ứng quá mẫn và miễn dịch chống ký sinh trùng.
• IgG: Kháng thể quan trọng bảo vệ trẻ sơ sinh qua nhau thai, xuất hiện nhiều trong máu, sữa non và dịch mô.
• IgM: Lớp miễn dịch đầu tiên được tổng hợp ở trẻ sơ sinh, có chức năng tiêu diệt các kháng nguyên xấu như virus và hồng cầu.

Kháng thể được hình thành như thế nào

Quá trình hình thành kháng thể diễn ra qua 3 giai đoạn phức tạp:

• Giai đoạn cân bằng: Kháng thể khuếch tán vào mạch máu và ngoài mạch máu để tìm kiếm kháng nguyên. Quá trình này diễn ra rất nhanh chóng.
• Giai đoạn chuyển hóa phân rã: Các tế bào và enzyme của cơ thể sẽ chuyển hóa kháng nguyên, sau đó bị các đại thực bào bắt giữ. Tốc độ quá trình này tùy thuộc vào cơ địa mỗi người.
• Giai đoạn loại bỏ miễn dịch: Các kháng thể kết hợp với kháng nguyên tạo thành tổ hợp kháng nguyên – kháng thể, sau đó bị thực bào và thoái hóa. Kháng thể sẽ tồn tại trong huyết thanh sau khi quá trình này hoàn tất.

Vai trò và chức năng của kháng thể trong cơ thể

Kháng thể giúp cơ thể chống lại bệnh tật và hồi phục sức khỏe thông qua 3 vai trò chính:

• Liên kết với kháng nguyên: Globulin miễn dịch xác định và liên kết với kháng nguyên tương ứng để trung hòa độc tố, ngăn chặn chúng bám dính vào tế bào cơ thể.

• Kích hoạt hệ thống bổ thể: Tạo ra các protein huyết tương để tiêu diệt vi khuẩn bằng cách:
  • Đục các lỗ thủng trên vi khuẩn.
  • Thúc đẩy quá trình thực bào.
  • Thanh thải các phức hợp miễn dịch.
  • Giải phóng phân tử hóa hướng động.

• Huy động tế bào miễn dịch: Kháng thể gắn vi khuẩn với đại thực bào, kích hoạt hiện tượng thực bào và giúp các tế bào lympho tiêu diệt vi khuẩn hoặc tế bào ung thư.

Vì sao nên xét nghiệm kháng thể

Xét nghiệm kháng thể rất quan trọng trong việc chẩn đoán các bệnh tự miễn hệ thống qua mẫu máu hoặc nước bọt. Kết quả xét nghiệm giúp xác định:

• Ai đã từng nhiễm virus.
• Cơ thể đã đạt được khả năng miễn dịch với virus đó hay chưa.
• Đánh giá hiệu quả miễn dịch sau khi tiêm vaccine.
• Xác định tình hình dịch bệnh trong cộng đồng.

Xét nghiệm kháng thể COVID – 19 và các đối tượng nên thực hiện

Xét nghiệm kháng thể COVID-19 là gì

Đây là phương pháp xét nghiệm máu nhằm tìm kiếm các kháng thể (chủ yếu là IgM và IgG) chống lại virus SARS-CoV-2 được sản sinh sau khi mắc bệnh hoặc tiêm phòng vaccine. Lưu ý rằng phương pháp này mang tính chất sàng lọc; để khẳng định nhiễm bệnh, cần kết hợp lấy mẫu dịch tỵ hầu và làm xét nghiệm RT-PCR.

Những đối tượng nên xét nghiệm kháng thể COVID-19

Xét nghiệm được khuyến nghị cho các trường hợp:

• Người đã từng hoặc đang trong giai đoạn điều trị COVID-19.
• Người có nguy cơ nhiễm bệnh cao.
• Người đã tiêm đủ 2 mũi vaccine sau 2 đến 3 tuần.
• Người có chỉ định từ bác sĩ.
• Người có triệu chứng nghi ngờ như: sốt kéo dài, đau viêm khớp, nổi ban đỏ, rụng tóc, tê bì chân tay hoặc tổn thương đa cơ quan.

Những điều cần lưu ý trước khi xét nghiệm kháng thể

Để đảm bảo kết quả xét nghiệm chính xác, bạn cần lưu ý:

• Không bắt buộc phải nhịn ăn trước khi lấy mẫu.
• Tránh sử dụng một số loại thuốc như: penicillin, tetracycline, phenytoin sodium, streptomycin… vì có thể gây kết quả dương tính giả.
• Các thuốc chứa Steroid có thể gây ra kết quả âm tính giả.
• Một số bệnh lý như lupus ban đỏ, viêm gan tự miễn, xơ gan tắc mật hoặc bạch cầu có thể làm thay đổi kết quả xét nghiệm.
• Nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn để được tư vấn chính xác nhất.

Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về xét nghiệm kháng thể và những ứng dụng thực tế trong bảo vệ sức khỏe. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, hãy để lại bình luận để được hỗ trợ kịp thời!