Tăng thân nhiệt là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách xử lý hiệu quả

Tăng thân nhiệt là một tình trạng nguy hiểm khi nhiệt độ cơ thể vượt mức an toàn, không chỉ gây khó chịu mà còn có thể dẫn đến những biến chứng sức khỏe nghiêm trọng. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết về hiện tượng này, các dấu hiệu nhận biết cũng như cách sơ cứu kịp thời để bảo vệ bản thân và những người xung quanh.

Tăng thân nhiệt là gì?

Tăng thân nhiệt là tình trạng nhiệt độ của cơ thể bị đẩy lên cao hơn so với mức nhiệt độ bình thường là 37 độ C. Khi nhiệt độ cơ thể tăng quá cao, đây trở thành tình trạng y tế cần được cấp cứu khẩn cấp, vì có thể dẫn đến tử vong hoặc gây ra các biến chứng tàn tật nghiêm trọng.

Nguyên nhân

Hiện tượng tăng thân nhiệt xảy ra khi:

• Thời tiết nóng hoặc hoạt động thể lực quá sức làm cơ thể đổ nhiều mồ hôi để cân bằng nhiệt độ. Nếu tình trạng này kéo dài, cơ thể mất khả năng phản ứng và quá trình làm mát không còn hiệu quả, dẫn đến tăng thân nhiệt.
• Phơi da dưới ánh nắng mặt trời trong thời gian dài.
• Uống không đủ nước trong ngày.
• Sinh hoạt tại những nơi nóng bức, ngột ngạt hoặc làm việc quá sức.
• Mắc các bệnh lý nền như: bệnh tim, thận, phổi, tăng huyết áp, tuần hoàn kém, béo phì hoặc tuyến mồ hôi hoạt động kém.

Đối tượng dễ bị tăng thân nhiệt

Một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao bao gồm:

• Những người thường xuyên làm việc ngoài trời: Công nhân xây dựng, nông dân, nhân viên phòng cháy chữa cháy hoặc người làm việc gần lò bếp.
• Những người dùng thuốc trị tăng huyết áp và bệnh tim: Các loại thuốc lợi tiểu có thể làm giảm khả năng hạ nhiệt bằng cách giảm tiết mồ hôi. Ngoài ra, những người đang ăn kiêng muối để trị bệnh cũng nằm trong nhóm nguy cơ.
• Người lớn tuổi và trẻ em: Người lớn tuổi thường kém nhạy bén với sự thay đổi nhiệt độ môi trường, trong khi trẻ em thường hiếu động và không chú ý nghỉ ngơi khi vui chơi dưới nắng.

Triệu chứng và biểu hiện

Tăng thân nhiệt thường có một số biểu hiện sau:

• Căng thẳng do nhiệt: Cơ thể phản ứng tiêu cực trước thời tiết nóng bức.
• Mệt mỏi do nhiệt: Cơ thể yếu dần, da ẩm ướt, cảm giác lạnh và mạch ngoại vi yếu, trường hợp nặng có thể dẫn đến ngất lịm.
• Ngất do nhiệt: Xảy ra khi cơ thể đột ngột suy yếu, chóng mặt. Da người bệnh thường lạnh, ẩm, nhợt nhạt, kèm nhịp tim nhanh nhưng mạch yếu.
• Chuột rút do nhiệt: Co thắt cơ ở chi trên, chi dưới hoặc cơ bụng do cơ thể bị thiếu muối.
• Phù do nhiệt: Tình trạng sưng phù ở bàn tay hoặc mắt cá chân khi ngồi, đứng quá lâu trong môi trường nóng.
• Nổi ban do nhiệt: Xuất hiện mụn đỏ trên da do mồ hôi ứ đọng. Nếu không được làm mát kịp thời, các nốt đỏ có thể dẫn đến nhiễm trùng da.

Cách xử trí khi bị tăng thân nhiệt

Khi phát hiện tình trạng tăng thân nhiệt, việc xử lý cần được thực hiện nhanh chóng và chính xác.

Xử trí cấp tốc

Để kiểm soát tình trạng này, bạn cần xác định nguyên nhân để có hướng xử lý phù hợp:

• Nếu do nắng nóng: Di chuyển người bệnh đến nơi thông thoáng, mát mẻ và cho uống nước để hạ nhiệt.
• Nếu do tác dụng phụ của thuốc: Cần ngừng sử dụng thuốc ngay và liên hệ với bác sĩ.
• Biện pháp làm mát: Đảm bảo quần áo của người bệnh thông thoáng. Có thể chườm khăn lạnh tại các vị trí như cổ, nách, cổ tay hoặc háng để hạ nhiệt cơ thể.

Điều trị sau sơ cứu

Sau khi sơ cứu, cần theo dõi xem thân nhiệt đã giảm và ổn định hay chưa. Với những trường hợp nặng như sốc nhiệt, cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để bác sĩ thực hiện các biện pháp can thiệp chuyên sâu như truyền tĩnh mạch.

Các lưu ý khi sơ cứu người bị tăng thân nhiệt

• Xác định nguyên nhân gây tăng thân nhiệt để có biện pháp can thiệp kịp thời.
• Di chuyển người bệnh vào nơi thoáng mát và cởi bớt quần áo.
• Cho người bệnh uống nước nếu họ còn tỉnh táo.
• Nếu tình trạng không thuyên giảm, cần chuyển ngay đến bệnh viện.
• Đối với bệnh nhân bị sốc nhiệt hoặc đột quỵ dẫn đến ngừng tuần hoàn, cần tiến hành hà hơi thổi ngạt và ép tim trong lúc chờ xe cấp cứu.

Một số lưu ý để tránh bị tăng thân nhiệt

Để phòng tránh tình trạng tăng thân nhiệt, bạn cần chú ý:

• Hạn chế tiếp xúc lâu dưới ánh nắng mặt trời, đội mũ và mặc đồ bảo hộ khi ra ngoài.
• Ưu tiên mặc quần áo bằng vải cotton nhẹ, thấm hút mồ hôi.
• Tránh các hoạt động gắng sức trong ngày nắng nóng.
• Hạn chế thức uống có cồn hoặc chứa caffein.
• Lau mát cơ thể khi thời tiết oi bức.
• Uống nhiều nước mỗi ngày: Nên bổ sung từ 2 – 3 lít nước tùy vào thể trạng và nhu cầu cơ thể. Trong những ngày nắng nóng gay gắt, có thể dùng thêm oresol để bù nước và điện giải.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng tăng thân nhiệt cũng như cách xử lý kịp thời để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.