VLAN là gì? Lợi ích và cách phân loại mạng LAN ảo chi tiết nhất

Bạn đã từng nghe đến mạng VLAN hay mạng LAN ảo nhưng chưa hiểu rõ bản chất và cách hoạt động của chúng? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết về khái niệm, lợi ích cũng như thời điểm cần thiết để thiết lập VLAN qua bài viết dưới đây nhé!

VLAN là gì?

LAN là gì?

Trước khi tìm hiểu về VLAN, chúng ta cần nắm rõ khái niệm LAN. LAN là viết tắt của Local Area Network (mạng cục bộ), được định nghĩa là tập hợp tất cả các máy tính nằm trong cùng một miền quảng bá (broadcast domain). Trong hệ thống này, các router (bộ định tuyến) đóng vai trò chặn các bản tin quảng bá, trong khi switch (bộ chuyển mạch) thực hiện nhiệm vụ chuyển tiếp chúng.

VLAN là gì?

VLAN là một mạng LAN ảo. Về mặt kỹ thuật, VLAN là một miền quảng bá được tạo bởi các switch. Thông thường, router mới đảm nhận vai trò tạo ra miền quảng bá, nhưng đối với VLAN, chính switch có khả năng này.

Nói một cách dễ hiểu, VLAN được dùng để chia một thiết bị switch thành nhiều switch nhỏ hơn, hoạt động hoàn toàn độc lập với nhau.

Đối với network, VLAN tương đương với một Broadcast domain hoặc Logical Network; còn với switch, VLAN chính là một Logical switch. Một switch có thể tạo ra nhiều VLAN. Khi một thiết bị trong VLAN gửi đi bản tin quảng bá, nó chỉ được chuyển đến các thiết bị nằm trong cùng VLAN đó, thay vì lan truyền đến toàn bộ các thiết bị trên switch.

Phân loại VLAN

Mạng VLAN hiện nay bao gồm 3 loại chính sau đây:

• Port – based VLAN: Đây là cách cấu hình phổ biến và đơn giản nhất. Mỗi cổng của switch được gắn với một VLAN xác định (mặc định là VLAN 1). Bất kỳ thiết bị nào kết nối vào cổng đó đều mặc nhiên thuộc về VLAN tương ứng.
• MAC address based VLAN: Cách cấu hình này ít được sử dụng do gây khó khăn trong việc quản lý. Mỗi địa chỉ MAC sẽ được gắn với một VLAN cụ thể.
• Protocol – based VLAN: Cách cấu hình này tương tự như MAC address based nhưng sử dụng địa chỉ logic hoặc địa chỉ IP thay vì địa chỉ MAC. Hiện nay cách làm này không còn thông dụng nhờ sự hỗ trợ của giao thức DHCP.

VLAN có cần thiết không?

Việc sử dụng VLAN trở nên cực kỳ cần thiết khi mạng máy tính của bạn có quy mô lớn và lưu lượng truy cập quá tải.

Một lưu ý quan trọng là trên các switch Cisco, VLAN được kích hoạt mặc định (VLAN 1). Điều này đồng nghĩa với việc tất cả các cổng trên switch đều có khả năng giao tiếp với nhau theo cài đặt sẵn có của nhà sản xuất.

Lợi ích của VLAN

• Tiết kiệm băng thông: VLAN giúp chia nhỏ mạng LAN thành các đoạn khác nhau. Khi gửi một gói tin, nó chỉ truyền tải trong một VLAN duy nhất, giúp giảm lưu lượng quảng bá không cần thiết và tối ưu tốc độ đường truyền.

• Tăng khả năng bảo mật: Các VLAN khác nhau không thể truy cập lẫn nhau nếu không có khai báo định tuyến. Do đó, sự cố ở một VLAN sẽ không làm ảnh hưởng đến các VLAN còn lại.
• Dễ dàng thêm hoặc bớt thiết bị: Với switch nhiều cổng, người quản trị có thể linh hoạt cấu hình VLAN cho từng cổng, giúp việc kết nối thêm máy tính trở nên đơn giản.
• Tính linh động cao: VLAN hỗ trợ cấu hình tĩnh hoặc động. Trong cấu hình động, mỗi cổng có thể tự nhận diện VLAN dựa trên địa chỉ MAC của thiết bị kết nối.

Mạng VLAN mang lại hiệu quả cao trong việc giảm tải hệ thống, đặc biệt phù hợp với các công ty lớn có lưu lượng truy cập internet đồng thời rất cao.

Khi nào bạn cần một VLAN?

Bạn nên cân nhắc triển khai VLAN trong các trường hợp sau:

• Mạng LAN của bạn có hơn 200 máy tính.
• Lưu lượng quảng bá (broadcast traffic) trong mạng LAN quá lớn gây nghẽn.

• Các nhóm làm việc cần gia tăng tính bảo mật hoặc bị chậm trễ do quá tải bản tin quảng bá.
• Các nhóm cần dùng chung ứng dụng trên cùng một miền quảng bá. Ví dụ: Các thiết bị điện thoại VoIP cần tách biệt với người dùng internet thông thường.
• Bạn muốn chuyển đổi một switch vật lý đơn lẻ thành nhiều switch ảo.

Làm thế nào để tạo VLAN và VLAN cung cấp những gì?

Làm thế nào để tạo VLAN?

Việc cấu hình VLAN tùy thuộc vào mẫu switch cụ thể. Mục tiêu chính là tạo VLAN mới và gán mỗi cổng vào VLAN thích hợp.

Để các thiết bị ở các VLAN khác nhau giao tiếp được với nhau, bạn cần cấu hình cổng trunk tới router để thực hiện định tuyến gói dữ liệu giữa các VLAN này.

VLAN cung cấp những gì?

VLAN giúp tăng hiệu suất cho mạng LAN cỡ trung bình và lớn bằng cách hạn chế bản tin quảng bá. Khi số lượng máy tính và lưu lượng tăng lên, việc sử dụng VLAN giúp kiểm soát tình trạng “rác” mạng. Đồng thời, VLAN cũng tăng cường bảo mật hiệu quả bằng cách cô lập các nhóm máy tính vào các mạng riêng biệt.

Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về mạng VLAN và cách tối ưu hóa hệ thống mạng của mình!